Atılım Üniversitesi İktisat Bölümü Tartışma Metinleri
Tartışma Metni No. 0702, Ağustos 2007
Küreselleşme, Yönetişim ve İkinci Dereceden bir "Hasım Devlet"in Ulusötesileşmesi
Mehmet Gürsan Şenalp, Örsan Şenalp ve Esra Şengör

Özet

“Ulusötesileşme” kavramı, sosyolojiden siyaset bilimine ve iktisattan antropolojiye uzanan sosyal bilimsel disiplinler açısından oldukça zorlu bir kavram. Güncel araştırmalar bağlamında kavrama iki farklı kavram daha eşlik ediyor: “Küreselleşme” ve “Yönetişim”. Siyaset bilimi disiplini bağlamında bu son ikisine ilişkin kuramsal çalışmaların ulusötesileşme olgusuna kıyasla çok daha gelişkin olduğu söylenebilmekle beraber, kayda değer bir ulusötesileşme kuramının da oluşum halinde olduğu açıktır. Bu çalışmada, sözü edilen üç kavramın birlikte bir kuram çatısı oluşturmakta olduğu ve bu çatının günümüzde siyasal ve iktisadi alanda yaşanan dönüşümlere ilişkin çözümlemelerde karşı karşıya bulunulan kavramsal karmaşayı aşmak bağlamında oldukça yararlı olabileceği iddiası öne sürülmektedir. Burada bu üç kavram arasındaki ilişkiyi doğru bir biçimde anlamak ve açıklamak için ulusötesi tarihsel materyalizmin yararlı bir bakış açısı sunduğunu düşünüyoruz. Son kitabı Global Rivalries’de Kees van der Pijl, kapitalist yeniden yapılanma olgusunu anlamaya ilişkin zengin bir görgül çözümleme zemininde, yenilikçi ve tarihsel bir yaklaşım geliştirmektedir. Van der Pijl’in bu argümanlarının, Stephen Gill’in “yeni-anayasacılık” tezleriyle birleştirilerek, sözü edilen kuramsal çatıya önemli katkılar yapılabileceğini öne sürüyoruz. “Lockecu Merkez Bölge” ve “Hobbesçu Hasım” devlet/toplum biçimlerinde “ulusötesileşme” ve “yönetişim yapıları” ilişkilerine odaklanan detaylı bir görgül analiz, bu kuramsallaştırmanın ana hatlarının geliştirilmesi ve test edilmesi için gereklidir. Dolayısıyla, bu çalışma Türk devletinin, ikinci derece bir hasım devlet/toplum kompleksi olarak ulusötesileşmesi olgusunu, ve bu süreçte ulusötesi yönetişim reformlarının rolünü anlamaya çalışmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Merkez bölge/Hasım yapıları, ulusötesi kapitalist sınıf, ulusötesi tarihsel blok, küreselleşme, devletin ulusötesileşmesi, ulusötesi yönetişim